KLIMAATVERANDERING IS SEXISTISCH 2.0: Tweede editie van onze oproep tot actie

Op 25 november 2025 herhaalde CARE Belgium zijn oproep tot actie voor het klimaat en vrouwenrechten tijdens de tweede editie van zijn advocacy-evenement “KLIMAATVERANDERING IS SEXISTISCH 2.0”, waarbij de nadruk werd gelegd op de impact van klimaatverandering op genderongelijkheid. Deze nieuwe editie vond opnieuw plaats in Flagey in Brussel, ter gelegenheid van de Internationale Dag voor de uitbanning van geweld tegen vrouwen, en sloot aan bij de debatten tijdens COP30.

Aangezien klimaatverandering de wereldwijde ongelijkheid blijft verergeren en vrouwenrechten een echte terugslag ondervinden, werd tijdens dit advocacy-evenement opnieuw het belang benadrukt om vrouwen een stem en een platform te geven om de impact van klimaatverandering op een duurzame en inclusieve manier te bestrijden.

De conferentie, gemodereerd door journaliste Lizan Nijkrake, gespecialiseerd in mensenrechten, bracht beleidsmakers, activisten, ecofeministische activisten, internationale organisaties en vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld samen om te benadrukken hoe klimaatverandering genderongelijkheid verergert, en om het leiderschap van vrouwen in de strijd voor veerkracht en klimaatrechtvaardigheid te bevorderen.

De panelleden waren prinses Esmeralda van België, journaliste, filmmaker, klimaat- en mensenrechtenactiviste en erevoorzitter van CARE Belgium; Marie Lecocq, covoorzitter van Ecolo; Els Lecoutere, senior onderzoeker bij het CGIAR GENDER Impact Platform en hoofd van het HER+ initiatief voor gendergelijkheid; Karolina Wilberg, beleidsmedewerker bij de Europese Commissie, DG ECHO; Zakia Khattabi, parlementslid en voormalig federaal minister van Milieu; Chiara Armeni, hoogleraar milieurecht (ULB); en Caroline Nieberding, hoogleraar terrestrische ecologie (UCLouvain & BEE Lab), bespraken de onevenredige gevolgen van klimaatverandering voor vrouwen, met name in landen in het Zuiden, en het belang van hun betrokkenheid bij klimaatinitiatieven voor effectievere, rechtvaardigere en duurzamere oplossingen.

Waarom is klimaatverandering seksistisch? Het antwoord van onze panelleden:

• Els Lecoutere, senior onderzoeker bij het CGIAR GENDER Impact Platform en hoofd van het HER+ initiatief voor gendergelijkheid

• Karolina Wilberg, beleidsmedewerker bij de Europese Commissie, DG ECHO

• Chiara Armeni, hoogleraar milieurecht (ULB)

• Prinses Esmeralda van België, journaliste, filmmaker, klimaat- en mensenrechtenactiviste en erevoorzitter van CARE Belgium

Het probleem: klimaatverandering is seksistisch

Klimaatverandering heeft een onevenredig negatieve impact op vrouwen en verergert bestaande genderongelijkheid. Vrouwen, met name in ontwikkelingslanden, zijn vaak de belangrijkste verzorgers en verantwoordelijk voor het voorzien in voedsel, water en brandstof, waardoor ze bijzonder kwetsbaar zijn voor klimaatverandering. Vrouwen en meisjes moeten centraal staan in deze hernieuwde ambitie. Hoewel ze het minst bijdragen aan de oorzaken van de klimaatcrisis, worden ze onevenredig zwaar getroffen door extreme weersomstandigheden, ontheemding en schaarste aan hulpbronnen, en worden ze vaak uitgesloten van de besluitvormingsprocessen die bepalend zijn voor de klimaatmaatregelen (1).

Tegelijkertijd lopen vrouwen vaak voorop bij het vinden van klimaatoplossingen en geven ze leiding aan gemeenschapsgerichte aanpassings-, veerkrachtopbouw- en belangenbehartigingsinspanningen. Toch blijven hun leiderschap en expertise ondergewaardeerd en ondergefinancierd.

CARE International erkent deze onevenwichtigheid en zet zich in om gendergelijkheid te integreren in klimaatmaatregelen. Sinds de oprichting in 1945 heeft CARE consequent prioriteit gegeven aan vrouwen en meisjes in haar werk: deze focus is gebaseerd op de overtuiging dat het empoweren van vrouwen van fundamenteel belang is voor het opbouwen van veerkrachtige gemeenschappen en het bevorderen van duurzame ontwikkeling.

Internationale dag voor de uitbanning van geweld tegen vrouwen

Klimaatverandering leidt ook tot een toename van gendergerelateerd geweld in periodes van instabiliteit. Tijdens crises worden meisjes in zuidelijke landen bijvoorbeeld vaak geconfronteerd met een toename van schooluitval en gedwongen huwelijken. Naar schatting 70% van de kinderen die tijdens periodes van droogte in Botswana van school gaan, zijn meisjes (3). Klimaatverandering vormt ook een bedreiging voor de gezondheid en, meer in het algemeen, het leven van vrouwen en meisjes. In veel landen zijn zij de eersten die zonder maaltijden komen te zitten in geval van voedseltekorten, vanwege de ondergeschikte status die hun door seksistische sociale normen wordt toegekend. Studies tonen aan dat zij ook de eerste slachtoffers zijn van klimaatgerelateerde natuurrampen. Tijdens overstromingen bijvoorbeeld, raken zij in sommige contexten in de val omdat zij geen toegang hebben gehad tot waarschuwingen, hun huizen niet vrij kunnen verlaten of niet kunnen zwemmen omdat sociale normen hen vaak verbieden om dat te leren, in tegenstelling tot jongens en mannen. Ook in Europa kan dezelfde constatering worden gedaan: de hittegolven van de zomer van 2022 eisten 56 % meer vrouwelijke slachtoffers (2), wat bevestigt dat de gezondheid van vrouwen ernstiger wordt aangetast door de klimaatverandering.

Wat zijn de oplossingen? Ecofeminisme?

Hoewel klimaatverandering aanzienlijke uitdagingen met zich meebrengt, spelen vrouwen ook een onmisbare rol in de strijd tegen klimaatverandering. Ze lopen voorop bij aanpassingsinspanningen en nemen het voortouw bij initiatieven om de gevolgen van klimaatverandering in hun gemeenschappen te verzachten.

Vrouwen spelen een cruciale rol in de strijd tegen klimaatverandering. Niet alleen worden zij het meest getroffen door klimaatverandering, zij staan ook centraal in praktijken op het gebied van klimaatbestendigheid. CARE ziet dit overal ter wereld: vrouwen zijn vaak de belangrijkste hoeders van natuurlijke hulpbronnen en delen en geven hun kennis door aan hun gemeenschappen en families. Ze ontwerpen en implementeren vaak innovatieve, effectieve en goedkope oplossingen.

De participatie van vrouwen is niet alleen cruciaal en noodzakelijk voor het bouwen aan een duurzamere toekomst, maar moet ook inherent zijn aan het besluitvormingsproces rond klimaatactie. Het nog grotendeels onbekende ecofeminisme heeft juist tot doel de strijd voor gendergelijkheid te verweven met die voor klimaatrechtvaardigheid. Daarom ondersteunt CARE vrouwen in hun projecten, niet alleen om hen te helpen ontsnappen aan armoede en geweld, maar ook om duurzame oplossingen voor klimaatverandering te ontwikkelen.

Afsluiting: theatervoorstelling

Het evenement werd afgesloten met een theatervoorstelling getiteld “Regards: Climate Change is Sexist” van het theatergezelschap Compagnie qui Pétille. Door middel van een creatieve en humoristische enscenering gingen de acteurs in op de uitdagingen van klimaatverandering en het soms tegenstrijdige discours van klimaatsceptici, terwijl ze het publiek uitnodigden om gezamenlijk na te denken over oplossingen voor een groenere en duurzamere planeet. Door middel van de kracht van theater en improvisatie onderzocht het gezelschap de verbanden tussen klimaatverandering, genderongelijkheid en sociale dynamiek. Verrijkt door interacties met het publiek werd elke scène een ruimte voor dialoog, emotie en gezamenlijke reflectie.

Bronnen:

• (1) The Paris Agreement Turns 10: COP30 as The People's COP (CARE's COP30 Position Paper) - CARE Climate Change

• (2) She Grows The Future Flagship Project - CARE Climate Change

• (3) Dossier de presse: Climate Change is Sexist: CARE_DP_CLIMATE_CHANGE_IS_SEXIST_V3